1 NIERFUNCTIES
[Filtratie van het bloed]
[Evenwichtige vochtbalans]
[Regelen van de bloeddruk]
[De aanmaak van rode bloedcellen]
[De botten sterk en gezond houden]
De nieren zijn twee boonvormige organen. Bij een volwassene is elke nier ongeveer zo groot als een vuist en ongeveer 12 centimeter lang. De nieren liggen aan weerszijden van de wervelkolom vlak boven het middel.
De nieren voeren een groot aantal verschillende taken uit. Al deze taken zijn essentieel voor de instandhouding van de gezondheid.
Filtratie van het bloed
De nieren verwijderen afvalstoffen en overtollig water (vocht) die verzameld worden door en meegevoerd in het bloed terwijl het door het lichaam stroomt.
Via de nierslagaders stroomt dagelijks ongeveer 190 liter bloed door de nieren. Miljoenen kleine filtertjes in de nieren, glomeruli genaamd, verwijderen afvalstoffen en water uit het bloed.
Het merendeel van deze ongewenste stoffen is afkomstig uit ons voedsel. De nieren verwijderen automatisch de juiste hoeveelheden zout en andere mineralen uit het bloed, zodat precies de geringe hoeveelheden overblijven die het lichaam nodig heeft.
Het gereinigde bloed stroomt terug naar het hart en weer verder door het lichaam.
De overtollige afvalstoffen en het vocht verlaten de nieren in de vorm van urine. De urine wordt opgeslagen in de blaas tot die vol is en verlaat dan het lichaam via de plasbuis. De meeste mensen produceren ongeveer 2 liter urine per dag.
Evenwichtige vochtbalans
Door precies de juiste hoeveelheid overtollig vocht te verwijderen, handhaven de nieren wat de ‘vochtbalans’ van het lichaam genoemd wordt.
Bij vrouwen blijft het vochtgehalte gehandhaafd op ongeveer 55 % van het totale gewicht, bij mannen op ongeveer 60 %. De nieren handhaven deze verhouding door het evenwicht te bewaren tussen de hoeveelheid vocht die het lichaam verlaat en de hoeveelheid vocht die het lichaam binnenkomt.
Vocht komt in ons lichaam terecht met wat we drinken en met voedingsmiddelen die veel vocht bevatten, zoals soep. Als we veel drinken, verwijderen gezonde nieren het overtollige vocht en produceren we veel urine. Als we weinig drinken, houden de nieren vocht vast en produceren we weinig urine.
Vocht verlaat ons lichaam ook als zweet, in de uitademinglucht en met de ontlasting. Als het warm weer is en we veel vocht verliezen door zweten, produceren de nieren niet zo veel urine.
Wanneer uw nieren minder goed werken, wordt het steeds moeilijker dit evenwicht te handhaven. U kunt last hebben van verschijnselen van volume-overbelasting (overtollig vocht). Om de vochtbalans te handhaven, moet u letten op wat u eet en drinkt.
Regelen van de bloeddruk
Een van de belangrijkste functies van de nieren is het regelen van de bloeddruk.
Gezonde nieren maken hormonen aan, zoals renine en angiotensine. Deze hormonen regelen hoeveel natrium (zout) en vocht door het lichaam vastgehouden worden en de mate waarin de bloedvaten kunnen uitzetten en nauwer worden, wat helpt de bloeddruk onder controle te houden.
De nieren doen dit door het regelen van:
de hoeveelheid water in het lichaam. Als het lichaam te veel water bevat (volumeoverbelasting), stijgt de bloeddruk. Als het lichaam te weinig water bevat (uitdroging of dehydratie), daalt de bloeddruk.
de doorsnede van de slagaders. De doorsnede van de slagaders verandert voortdurend terwijl het bloed erdoor stroomt. Hoe nauwer de slagaders, hoe hoger de bloeddruk. Renine bevordert het nauwer worden van de slagaders. Slecht functionerende nieren maken vaak te veel renine aan, waardoor de bloeddruk stijgt. Als uw bloeddruk hoog is, werkt uw hart harder dan normaal om het bloed door uw lichaam te pompen.
Hoge bloeddruk (ook hypertensie genaamd) als gevolg van de regulerende werking van de nieren komt vaak voor bij mensen met nierinsufficiëntie. Het is ook een complicatie, een secundaire aandoening veroorzaakt door nierinsufficiëntie.
De aanmaak van rode bloedcellen
Gezonde nieren produceren een hormoon met de naam erytropoëtine. Dat hormoon wordt met het bloed meegevoerd naar het beenmerg, waar het de aanmaak van rode bloedcellen stimuleert. Deze cellen vervoeren zuurstof door het hele lichaam. Zonder gezonde rode bloedcellen ontstaat bloedarmoede (anemie), een aandoening waardoor iemand zich zwak, koud en vermoeid voelt en kortademig wordt.
De botten sterk en gezond houden
Gezonde nieren houden de botten sterk doordat ze het hormoon calcitriol produceren. Calcitriol handhaaft de juiste concentraties van calcium en fosfaat in het bloed en de botten. Calcium en fosfaat zijn van essentieel belang bij het gezond houden van de botten. Ze helpen het lichaam ook vitamine D te gebruiken.
Wanneer de nieren niet goed functioneren, produceren ze mogelijk niet voldoende calcitriol. Dat leidt tot afwijkende hoeveelheden fosfaat, calcium en vitamine D, wat renale osteodystrofie veroorzaakt.
Ligging van de nieren
De werking van de nieren